Wielogłos o radiu

W Roku Polskiego Radia, obchodzonym z okazji stulecia medium, które od dekad współtworzy polską kulturę, edukację i debatę publiczną, na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach odbyło się seminarium naukowe „Wielogłos o radiu”. Wydarzenie zostało zorganizowane 23 kwietnia 2026 roku przez Sekcję Mediolingwistyki Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach PAN oraz sekcję Radio i komunikacja audialna Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej.

Seminarium stało się przestrzenią rozmowy o współczesnym radiu – medium, które mimo dynamicznych przemian technologicznych nie traci swojej społecznej i kulturowej siły. Organizatorzy podkreślali, że świat cyfrowy nie tylko wzmacnia wizualność komunikacji, ale coraz wyraźniej kieruje uwagę ku audialności. Właśnie dlatego dyskusja o radiu okazała się szczególnie potrzebna.

„Wielogłos o radiu” został pomyślany nie jako klasyczna konferencja z szeregiem referatów, lecz jako otwarte seminarium dyskusyjne, umożliwiające spotkanie różnych środowisk i perspektyw badawczych. W wydarzeniu uczestniczyli medioznawcy, literaturoznawcy, językoznawcy, dziennikarze, twórcy radiowi oraz osoby zajmujące się kulturą dźwięku i komunikacją audialną.

Wydarzenie otworzył panel „Radio przyszłości. Radio w dobie streamingu, podcastów i AI”, poświęcony przemianom współczesnej audiosfery oraz nowym technologiom wpływającym na rozwój radia. W dyskusji udział wzięli prof. Urszula Doliwa, prof. Jerzy Gołuchowski, prof. Stanisław Jędrzejewski, prof. Małgorzata Kita oraz dr hab. Krzysztof Kaszewski. Rozmowę koordynowali dr hab. Mirosława Wielopolska-Szymura oraz dr Joanna Bachura-Wojtasik. Dyskutowano m.in. o wpływie sztucznej inteligencji na media dźwiękowe, przemianach praktyk słuchania oraz relacji między radiem tradycyjnym a kulturą podcastową.

Drugi panel – „Ludzie radia. Przemiany gatunków. Budowanie wspólnoty” – koncentrował się wokół społecznego wymiaru radia oraz współczesnych przemian artystycznych i dokumentalnych gatunków audialnych. W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele środowiska akademickiego i radiowego, m.in. dr hab. Anna Musialik-Chmiel, red. Anna Sekudewicz, red. Bartosz Panek, red. Anna Dudzińska, dr Krzysztof Kiczek, dr Barbara Leja oraz dr Katarzyna Michalak. Panel koordynowały dr hab. Aleksandra Pethe i dr hab. Magdalena Ślawska. Rozmowa dotyczyła m.in. roli reportażu radiowego, zmieniającej się pozycji twórców radia oraz funkcji medium w budowaniu wspólnoty i zaufania społecznego.

Trzecia część seminarium została poświęcona badaniom nad radiem i współczesnej refleksji medioznawczej dotyczącej kultury audialnej. W spotkaniu uczestniczyli badacze reprezentujący najważniejsze polskie ośrodki akademickie zajmujące się radiem i komunikacją audialną, m.in. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II oraz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach.

Seminarium zgromadziło przedstawicieli różnych pokoleń badaczy radia, medioznawców, językoznawców, literaturoznawców oraz praktyków związanych z radiem publicznym i reportażem artystycznym. Wśród gości znaleźli się m.in. prof. Iwona Loewe, prof. Ewa Szkudlarek-Śmiechowicz, dr hab. Danuta Kępa-Figura, dr hab. Sylwia Sojda, dr Magdalena Szydłowska, dr Aneta Wójciszyn-Wasil, dr Paulina Czarnek-Wnuk, dr Kinga Sygizman oraz red. Michał Loskot.

Po zakończeniu części dyskusyjnej uczestnicy zostali zaproszeni na artystyczną ucztę dla uszu. Z głośników rozbrzmiało słuchowisko „Cicho, Cichutko”, w adaptacji, reżyserii, montażu i udźwiękowieniu Krzysztofa Kiczka.

Seminarium „Wielogłos o radiu” zostało objęte patronatem m.in. Polskiego Radia, Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, Uniwersytetu Śląskiego oraz Polskiego Towarzystwa Edukacji Medialnej. Wydarzenie uzyskało również wsparcie w ramach programu PTKS Grants.

Organizatorkami wydarzenia były dr hab. Magdalena Ślawska, prof. UŚ oraz dr Joanna Bachura-Wojtasik. Jak podkreślały, celem seminarium było stworzenie przestrzeni do „wielogłosu” wokół radia – medium jednocześnie tradycyjnego i nowoczesnego, stale redefiniującego swoje miejsce w kulturze cyfrowej.

Zwieńczeniem dnia był wspólny udział uczestników seminarium w koncercie „NOSPR / ARMING / KRZESZOWIEC / Mistrzowie światła i cienia” w siedzibie Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, co symbolicznie podkreśliło związek radia z szeroko rozumianą kulturą dźwięku i słuchania.