Ostatnie kasztany spadają i cichym uderzeniem o ziemię obwieszczają koniec sezonu jesiennych audiofestiwali.
Najstarszy radiowy konkurs Prix Italia w tym roku odbył się w L’Aquili pod koniec września. W kategorii Radio & Podcast Reportage and Documentary pierwsze miejsce zdobyła szwedzka autorka Karin Hållsten (SR) za audycję „You Used to Be My Mum”. Audiodokument jest intymną opowieścią o relacji córki i matki, która powoli traci kontakt z rzeczywistością z powodu Alzheimera. Autorka zbierała dokumentację przez dziesięć lat, poszukując w każdym dźwięku sygnałów rozwoju choroby. Uczestniczymy więc w filmie audialnym, a sceny z życia budują w naszej głowie obrazy, wciągając słuchających w postępujący dramat bohaterek. Dźwięk jest autentyczny, czasami chropowaty i niedoskonały, czasami bliski i wyrazisty bez nadmiernej realizatorskiej ingerencji. Całość porządkuje dyskretna narracja, która wprowadza nie tylko chronologiczny porządek, ale także nagrania archiwalne z czasów dzieciństwa autorki. W ten sposób otrzymujemy wielowymiarowy portret podwójny. Obserwujemy upływ czasu i zamianę ról między matką i córką, które odsłaniają się emocjonalnie bez niepotrzebnej egzaltacji i sentymentalizmu. Trzymane na wodzy emocje dają przestrzeń słuchającym na własne uczucia i refleksje. Jury doceniło audiodokument za wyjątkowe podejście do historii, jej ludzki wymiar, profesjonalną rzetelność oraz ogromną empatię.
W uwagach jurorskich znalazła się też sugestia, aby oddzielić od siebie kategorie reportaż i audiodokument lub wyznaczyć dwie równoległe nagrody. W takim zestawieniu jak obecnie reportaże jako prace oparte na dziennikarskim i informacyjnym podejściu do tematu, mają niewielkie szanse z opartym na autorskim scenariuszu audiodokumentem.
W tym roku kategoria Prix Italia Radio & Podcast Music była bardzo różnorodna formalnie. O jedną nagrodę walczyły tak różne produkcje jak kompozycje muzyczne, programy/podkasty i audiodokumenty. Trójka finalistów reprezentowała najlepsze prace w każdej z tych form ekspresji audio. Zwycięska praca „PRINCE – FunkyPurpleAssociations” austriackiej autorki Elisabeth Weilenmann (ORF) została doceniona za perfekcyjne wyczucie rytmu opowieści, w której muzyka i słowo są w nieustannym dialogu, a każdy dźwięk ma znaczenie. Życie głównego bohatera wplecione w tekst jego piosenek ma wpływ na losy autorki, która konsekwentnie buduje portret – Idola i dziewczyny z prowincji, która dorasta, marząc o wielkim świecie. Ale nie jest to tylko historia osobista. Przemyślana struktura kompozycyjna, oparta na wyborze 10 przebojowych piosenek, uwzględnia także dźwięki archiwalne, które przenoszą nas w czasie. W ten sposób powstaje obraz kilku pokoleń – od czasów po II wojnie światowej aż po dzień dzisiejszy. W tym sensie jest to muzyczna opowieść o dorastaniu do wolności i odpowiedzialności, o przejęciu kontroli nad własnym życiem. Autorka doskonale panuje nad wyborem i znaczeniem każdego użytego dźwięku. Nie cytuje utworów, lecz twórczo je przekształca, przycina i łączy ze sobą, tworząc własne muzyczne wątki narracyjne w rytmicznym i energetycznym stylu funk. W tym sensie muzyka i proces jej tworzenia stają się osobnym bohaterem opowieści.
Październik to Festiwal Prix Europa w Berlinie. W tym roku odbyła się jego 40-ta edycja. Audycja, która zwyciężyła Prix Italia nie przeszła przez sito preselekcyjne berlińskiego festiwalu. Zwyciężczynią kategorii Audiodokumenty została autorka z Chorwacji Barbara Matejčić (HRT). Nagrodzona praca pod tytułem „Camp Guard” to portret Esada Landzo, który został skazany za zbrodnie wojenne w trakcie konfliktu w byłej Jugosławii. Audycja ma oszczędną formę wywiadu z katem, któremu towarzyszą refleksje autorki. Bezsensowne okrucieństwo opowieści kontrastuje z pełnymi czułości scenami, w których główny bohater opiekuje się kotem. Nagrany w bliskim planie głos obozowego strażnika wdziera się w mózg słuchających, a pytanie o to jak rodzi się zło, pozostaje bez odpowiedzi.
Statuetka byka za najlepszy serial audio powędrowała do Francji. Zdobył ją trzyczęściowy serial „My Heroin(e)” autorstwa Audrey Bissonnier Chazal (ARTE Radio). Scenariusz oparty jest na rekonstrukcji losów matki autorki, francuskiej arystokratki, która była uzależniona od heroiny i zmarła na AIDS. Narracja prowadzi nas przez kolejne etapy uzależnienia i rodzinnych komplikacji. Doskonały balans pomiędzy tym co prywatne i tym co uniwersalne sprawia, że słuchacz zanurza się w dramatycznym i trwającym od pokoleń poszukiwaniu miłości macierzyńskiej. Emocje pojawiają się w scenach, spotkaniach i wyznaniach rodzinnych tajemnic, prowadząc do finałowego obrazu pożegnania, który przynosi katharsis. Doskonała realizacja, przemyślany rytm i sound design łączący muzykę ilustrującą kolejne etapy życia z utworami autorskimi sprawia, że serial staje się wielką, nieustannie trwającą kompozycją. Miejscami jednak nieco za głośną i zbyt intensywną.
Zwyciezcą kategorii Audio Investigation został serial “Death in Dubai “autorstwa Runako Celina, Ruth Evans, Ly Truong (BBC). Jest to historia młodej Ugandyjki, która wybrała się do Dubaju w poszukiwaniu lepszego życia, a znalazła własną śmierć. Opowieść trzyma w napięciu dzięki świetnie napisanej narracji i dobrym proporcjom miedzy nagraniami studyjnymi i autentycznymi.
Podsumowując, nagrodzone prace to w większości audycje, w których autor opowiada swoją własną historię, eksplorując emocje, które nie są dostępne dokumentalistom spoza rodzinnej bańki. Z jednej strony daje to wrażenie uczestniczenia na żywo w życiu bohaterów, z drugiej strony jednak zawęża obszar podejmowanych tematów do relacji osobistych. Kolejnym niebezpieczeństwem jest wpływ na wrażliwość słuchających. Coraz częściej, aby zaufać, że historia jest prawdziwa i ma znaczenie, potrzebujemy ekstremalnych emocji i opowieści niepozostawiającej najmniejszych niedopowiedzeń, których autentyczność potwierdzają przeżycia samego autora.
Karin Hallsten SR „You Used to Be My Mum”
Audrey Bissonnier Chazal (ARTE Radio) My Heroin(e)
https://www.youtube.com/watch?v=ydvgt1gRCQg
We inform you that this site uses own, technical and third parties cookies to make sure our web page is user-friendly and to guarantee a high functionality of the webpage. By continuing to browse this website, you declare to accept the use of cookies.
