Nagrody dla reportażu audio na 34. Festiwalu Mediów „Człowiek w Zagrożeniu” wręczone!

Nagrody dla najlepszych reportaży dźwiękowych zostały wręczone na gali kończącej festiwal w sobotę, 12 października, w Narodowym Centrum Kultury Filmowej w EC1. Jury w składzie Roma Leszczyńska, Agnieszka Pacho, Joanna Sikorzanka przyznało następujące nagrody:

Nagrodę Tygodnika Angora dla Najlepszego Reportażu Audio otrzymał „Kryptoscam” Agnieszki Szwajgier i Doroty Salus.

Nagrodą Radia Łódź za szczególną wrażliwość reporterską otrzymały „Maski” Kasi Michalak z Polskiego Radia Lublin oraz „Krowa w prokuraturze” Adama Bogoryja-Zakrzewskiego ze Studia Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia.

Nagroda Jury Studenckiego Uniwersytetu Łódzkiego powędrowała do Magdy Świerczyńskiej-Dolot za reportaż ,,Śladami Else”. Młodzi honorowe wyróżnienie przyznali także Joannie Sikorze za reportaż ,,Od nowa” (Polskie Radio Białystok).

Dziewięć reportaży walczyło w finale o nagrody. Wyjątkowość tegorocznej edycji polegała na dużej różnorodności zarówno tematów, jak i form. Bogactwo dźwiękowych opowieści, które zostały zaprezentowane szerokiej publiczności podczas odsłuchów kolektywnych w piątek, poruszało emocjonalnie słuchaczy i przy każdej prezentacji doświadczali oni niezwykłej siły dźwięku, która może kreować w wyobraźni odbiorcy różne światy i różną czasoprzestrzeń. Każda z opowieści wywoływała emocje, ale i stawiała pytania, na które twórcy obecni podczas przesłuchań szczerze odpowiadali. Wiele pytań wywołały reportaże dotyczące przemocy w rodzinie („Od nowa” Joanna Sikora) oraz przemocy seksualnej („Po” Magda Skawińska i Urszula Żółtowska). Co czują kobiety, które są ofiarami przemocy w rodzinie? Czy są w stanie prosić o pomoc? A co z „cichymi świadkami” takich dramatów? Bohaterka reportażu „Po” zmagała się przez długi czas z traumą i syndromem ofiary po gwałcie. W jaki sposób odzyskała podmiotowość i sprawczość? W tych dwóch wskazanych reportażach słuchacz na własnej skórze odczuje, jak wielką moc oddziaływania ma cisza, że zostawiona w reportażu podczas konstruowania przez autora opowieści, jest nie do zastąpienia przez jakiekolwiek inne zabiegi.

Jeśli już o audioscenografii mowa, to prawdziwy majstersztyk i ucztę dla ucha oferują trzy przepięknie zrealizowane audycje, takie, które moim zdaniem, są niemożliwe do przepisania na język innego medium. To „Maski” Kasi Michalak, „Siedem taktów od sławy” Anny Dudzińskiej i „Śladami Else” Magdy Świerczyńskiej-Dolot. „Maski” otwierają przed słuchaczem świat osób przebywających w śpiączce, opowiadają o medycznych klaunach. Przepięknie zrealizowane sceny dźwiękowe i muzyka są jak zapisy nut na pięciolinii, nic nie jest w tym reportażu przypadkowe. Anna Dudzińska swoją historią przenosi odbiorców na Śląsk; opowiada o losach dwóch mężczyzn, których artystyczne drogi potoczyły się tak różnie. To opowieść o korzeniach i budowaniu tożsamości ze skrawków ocalałego artefaktu, starej fotografii z kilkoma nutami. Magda Świerczyńska-Dolot z kolei przenosi swoją opowieścią na Kaszuby i konstruuje dźwiękową biografię kaszubskiej Żydówki, Else Pintus. Historia intymna z wielką historią w tle, stawiająca pytania o pamięć i nie-pamięć. W tematyce żydowskiej pozostaje też reportaż Kamili Litman „Łata na łacie. Pozszywana historia Icka z Ujazdu”, traktujący o tematach tak naprawdę uniwersalnych. Icek Płotek był przed stu laty bezdomnym mieszkańcem Ujazdu koło Tomaszowa Mazowieckiego, a autorka poprzez jego historię stawia pytania o Innego, o tolerancję, o wykluczenie społeczne, nie tylko w przedwojennej Polsce.

Ważny z punktu widzenia podjętej tematyki jest reportaż Moniki Gosławskiej „Z kulturą na boku” opowiadający o wyjątkowym miejscu na mapie Bełchatowa. Historia Piotra, głównego bohatera, muzyka, autora tekstów piosenek, poety rzuca światło na bardzo trudny, ale też bardzo powszechny problem uzależnienia od alkoholu. Jak widać, tematy o charakterze publicystycznym również znalazły miejsce w ścisłym finale.

Last but not least, dwa reportaże, a w zasadzie, reporterskie seriale – „Krowa w prokuraturze” Adama Bogoryja-Zakrzewskiego oraz „Kryptoscam” Agnieszki Szwajgier i Doroty Salus – są znakiem zmieniających się czasów w artystycznych gatunkach dźwiękowych. Już nie jeden reportaż poruszający dany temat, w tym wypadku sąsiedzki konflikt o… krowy na jednej z polskich wsi oraz temat oszustów kryptowalutowych, ale reportaże w odcinkach. Seriale zostały zrealizowane bardzo różnie, z innym podejściem do formy i do tematu, co wyjaśniali autorzy. Adam Bogoryja-Zakrzewski przyjeżdżał do swoich bohaterów regularnie, krok po kroku zdobywając ich zaufanie, nie był w stanie planować zawartości każdego odcinka przed nagraniem. Z kolei Agnieszka i Dorota rozpoczynały od pracy nad „dream scenario”, planując nagrania bardzo skrupulatnie, z dbałością o budowanie dramaturgii i cliffhangers. Efekty? Zapraszamy do słuchania!

Tu odsłuchasz finałowe reportaże !Śladami Else – Człowiek w Zagrożeniu (czlowiekwzagrozeniu.pl)

Tekst przygotowała Joanna Bachura-Wojtasik